Uitstelgedrag: irrationeel én van grote invloed!

Wat is uitstelgedrag eigenlijk precies? Als je iets uitstelt ontstaat er een ‘gat’ tussen de intentie om iets te gaan doen en de daadwerkelijke actie of uitvoering van je plan. Maar is alles wat je uitstelt dan ook uitstelgedrag? We stellen allemaal wel eens iets uit, omdat dat gewoon beter uitkomt, handiger is of om een andere reden goed is: als je kind ineens doodziek van school gehaald moet worden, dan moet dat werkrapport maar even wachten. Ja, je hebt het maken van dat rapport uitgesteld, maar dat is niet wat ik hier bedoel met uitstelgedrag.

Irrationeel

Hier gaat het specifiek om irrationeel uitstelgedrag: we stellen vrijwillig iets uit, terwijl we weten dat het beter is om het nu gelijk te doen of dat we slechter af zijn als we de actie uitstellen. Bij uitstelgedrag weten we dat we handelen in strijd met wat het beste is voor onszelf. Het zit ‘m dan ook in de keus van het uitstellen, niet in het uitstellen zelf.

Eerder schreef ik al dat uitstelgedrag de schuld is van onze hersens. Maar: ook de manier waarop onze maatschappij in elkaar steekt, maakt dat we snel ten prooi vallen aan uitstelgedrag.

Verleidingen

Eigenlijk is het heel logisch: hoe meer verleidingen je om je heen hebt, hoe sneller je geneigd bent uitstelgedrag te vertonen. En in onze maatschappij zijn de verleidingen groot: allerlei producten en diensten weten ook hoe onze hersens werken en spelen in op het lymbisch systeem. En zo zijn fast food, internet, video games, televisie en social media grote ‘aandachtsvreters’.

Koop nu – betaal later

Ook acties als ‘koop nu – betaal later’ zijn een goed voorbeeld van het inspelen op het lymbisch systeem. Dat systeem wil immers NU genot hebben. De prefrontale cortex denkt er liever nog wat langer over na en neemt de kosten in ogenschouw, maar ja, als je iets gelijk nú kunt hebben… :-) …dan is er geen houden meer aan. Bij wijze van spreke dan, maar je snapt het idee :-) Het lymbisch systeem, dat sowieso vaak al sterker is dan de meer rationele prefrontale cortex, wordt hier dus nog eens extra getriggerd.

Kortom: we kunnen onze hersens de schuld geven van ons uitstelgedrag, maar de huidige maatschappij en het kapitalisme maken het alleen nog maar moeilijker om te blijven focussen op onze doelen. Het plezier dat we uit werk halen is over de jaren heen vrijwel gelijk gebleven, terwijl de kracht van afleidingen alleen maar is toegenomen.

Succes, persoonlijke ontwikkeling en intimiteit

Over het algemeen vertonen mensen uitstelgedrag op één of meer van de volgende drie terreinen:

1. Succes (financiën, opleiding, carrière)
2. Persoonlijke ontwikkeling (gezondheid, jezelf verbeteren, vrije tijd, spiritualiteit, mensen om je heen, liefdesrelatie)
3. Intimiteit (vriendschappen, familie, ouderschap)

Feiten over uitstelgedrag

En wat heeft dat nu precies voor consequenties? Even wat feiten op een rij:

  • uitstellers presteren over het algemeen slechter dan niet-uitstellers
  • uitstellers stellen het zoeken naar werk uit en als ze werkloos zijn blijven ze langer werkloos dan niet-uitstellers
  • uitstellers behoren tot de minst-gezonden mensen
  • uitstellers gedragen zich meer dan niet-uitstellers op een manier die medische behandeling vereist en zijn dan ook nog eens meer geneigd om de behandeling niet af te maken. Denk hierbij aan roken, bovenmatig alcoholgebruik, drugsgebruik, roekeloos rijgedrag etc.
  • meer dan 2 uur uitstelgedrag per werkdag van 8 uur
  • uitstellers zijn minder gezond en minder rijk, maar ook minder gelukkig (door stress en schuldgevoelens)

Religie

Ook religie heeft het moeilijk met uitstelgedrag: de belofte van bv. een paradijs of hemel (lange-termijn-doel) legt het vaak af  tegen de verleidingen van deze wereld… En ‘dus’ zondigen gelovigen. Een harde noot om te kraken voor de kerken. Althans, voor zover ze in zonde en hemel/hel/paradijs geloven natuurlijk.

Politiek

In de politiek zie je vaak dat snel gewin boven belangrijke oplossingen gaat. Dit is bijvoorbeeld duidelijk terug te zien bij milieuvraagstukken: het doel van duurzaamheid en een ‘gezonde aarde’ is zo abstract en op zo’n lange-termijn, dat het veel makkelijker is om te gaan voor doelen die veel concreter zijn en nu gelijk resultaat opleveren: meer werk, meer inkomsten etc. En tja, die natuur, dat zien we dan wel weer… (Gelukkig zijn niet alle politieke partijen zo :-)).

Zoals gezegd: uitstelgedrag kan soms ook gewoon noodzakelijk en goed zijn (dan is het dus niet écht uitstelgedrag). Ook hiervan is de politiek een goed voorbeeld: het systeem van twee Kamers garandeert nog een extra check op de politieke ‘waan van de dag’. Je zou het als een analogie kunnen zien: het lymbisch systeem van de snelle beslissing wordt nog eens extra gecontroleerd door de prefrontale cortex: er wordt naar meer gekeken dan de directe haalbaarheid en het directe succes van een idee. Hier wordt dus op een slimme manier het proces van de hersenen in goede banen geleid. Het nemen van (politieke) beslissingen duurt daardoor langer, maar maakt de kans op wijze beslissing (in plaats van een quick win) een stuk groter!

Dit artikel is gebaseerd op het boek The Procrastination Equation van Piers Steel. De bronnen bij de feitjes die ik noem, staan ook in dit boek.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>